ULTRASOUND (US) Nedir ?

A.TANIM

  • Akustik  dalgalar  olarak  da  bilinen  ses  dalgalarının  endüstriyel  ve tıbbi  alanda kullanılan şeklidir.  İnsanların  duyabileceği  ses  bant genişliği  içinde  20  ile 18.000  Hz. arası frekansa sahip ses dalgalarını kapsamaktadır.                                                                                                                                       
  • Frekansları: 1-20 Hz. arasında olan ses dalgaları INFRASOUND (infrason) )
  • Frekansları: 18.000 Hz.’in üzerindeki ses dalgaları ULTRASOUND (ultrason)

Tablo 1. Ses dalgalarının sınıflandırılması, frekansları ve genel uygulamaları 

FrekansSınıflandırmaUygulama
1-20 HzInfrasonVibroterapi, perküsyon terapi
20- Hz- 18 HzDuyulabilir sesİnsan iletişimi
20 KHzUltrasonFonoforez / Sonoforez
85 KHz – 3 MHzUltrasonDiş temizliği, Endüstriyel temizlik
4-16 MHzUltrasonFonoforez / Sonoforez
16 mhZ- ÜSTÜUltrasonTanısal görüntüleme
  • 20 Hz. – 18 KHz; duyulabilir ses (insan iletişimi) )
  • 85KHz.- 3 MHz Ultrason; terapatik ısı etkisi, terapatik mekanik etki, fonoforez / sonoforez )
  • Elektrik enerjisi -+ Mekanik enerjiye  Jönüşür    (Konversiyon) .
  • Bir  mekanik  enerji  olan  Ultrason,  85  KHz  ile  3  MHz  arasındaki  frekanslara  sahip   ses dalgaları tarafından üretilen mekanik enerjinin, 01- 3 W/cm2  yoğunlukta uygulanması esasına dayanan bir fiziksel ajandır.     
  • MEYDANA GELİŞİ

Piezzo-Elektrik Etki

Ultrason başlığının içinde yer alan piezzoelektrik trandusere uygulanan yüksek frekanslı  alternatif akım, trandııserin daralıp genişlemesine (ossilasyon) neden olur. Btı hareket sonucunda biyolojik dokulara iletilecek düzeyde bir ses dalgası üretilir.

  • US DALGALARININ ÖZELLİKLERİ
  • Yansıma: Havadan penetre olmaz. Ultrasonik enerjinin dokuya transferinin en üst düzeyde olması için bir ara madde kesin gereklidir. Ultrasonik  ara maddenin  amacı,  ultrason  başlığı  ile deri yüzeyinde oluşabilecek hava varlığını mümkün olduğu ölçüde en aza indirmek ve böylece akustik enerjinin en etkin şekilde dokuya  transfer edilmesini  sağlamaktır.
  • 2. Kırılma: Dalgaların US başından deriye tam transmisyonu için Quartz kristalinin ekseninin deriye dik olması gerekir.
  • Absorbsiyon: Bir ultrasonik dalganın penetrasyon derinliği yumuşak doku tarafından absorbe edilen enerji ile ters orantılıdır. Yüzeye daha yakın dokularda daha az akustik emilim olur. Penetrasyon derinliği arttıkça, akustik enerji daha derin dokular tarafından absorbe edilir. Kas, tendon, bağ ve eklem kapsülü gibi daha derin yapılar akustik emilime içerdikleri protein ve kollajen miktarı sebebiyle, yüzeye! dokulara oranla daha duyarlıdırlar. Dalga frekansı daha düşük olduğunda ultrasonik enerjinin büyük kısmı derin dokular tarafından absorbe edilir bunun sonucu olarak US dalgasının penetrasyon derinliği artar. Sonuç olarak, derin dokulardaki lezyonların tedavisi hedefleniyorsa US dalgasının frekansı düşürülmelidir.
  • Yarı değer kalınlık: Dokunun kalınlığı US  dalgalarını  tanımlayarak  US  başından  ç.ıkan gücü 1/2 değerinde azaltır. Eğer yüzey şiddeti l  ünite olarak kabul  edilirse  yarı  değer  kalınlıkta bu değer 1/2 ünite olacaktır. Bu durum özellikle obeslerde ve normal hastalarda tedavi edilmek istenen  vücut derinliğinde önem taşır.
  • Akustik Kavitasyon: Yumuşak dokularda, akustik dalgaların frekans ve yoğunluğuna bağlı olarak iki tip kavitasyon oluşur: Stabil kavitasyon ve Geçici kavitasyon. Terapatik US’da stabil kavitasyon meydana gelir. Stabil kavitasyon etkisi  ile  oluşan  mikrodalgalanmanın  mekanik enerjisi ile yumuşak doku iyileşmesi  desteklenir.

C.6.İletme

  • US’Nl.JN FİZYOLOJİK VE TERAPÖTİK ETKİLERİ
  • Isı Etkisi
  • Direkt lokal ısıtma
  • Refleks ısıtma
  • Kas-kemik-yağ
  • Mikromasaj  Etkisi (mekanik etki)
  • US dalgaları dokuda basınç değişikleri oluştururlar.
  • Bu     iki    etki     eşzamanlı     olarak    da oluşabilir.
  • Biyolojik Etkisi
  • Mikroskopik  hücre yapısımn serbestleşmesi
  • Kas yapısının stimülasyonu
  • Analjezik etki
  • Hücre membran  permeabilitesinin değişmesi
  • Yaralarda  doku rejenerasyonu
  • TEDAVİ DOZAJI

E.I. Arndt-Schutz Kanunu:

  • Kuvvetli dozlar: 1,5 – 3 watt/cm2
  • Orta dozlar: 0,8 -1,5 watt/cm2
  • Düşük dozlar: O,1- 0,8 watt/cm2

E.11.Tedavi süresi:

  • Subakut: 2-3 dk,
  • Lokal: 4-5 dk.
  • Genel: 1O dk.

E.111. Hedef Saha-Etkin Saha

Tedavi  süresince  uygulama  alanı  üzerinde  yer alan  etkin  saha  her  zaman ultrason başlığının toplam  alanından  küçük  olmaktadır.  Etkin saha tam  olarak  ultrason  cihazı  tarafından üretilen dalganın enerjisini oluşturan piezzoelektrik transduserin yüzey alanı ile ilişkidir.

US başı= Etkin saha                        

Tedavi alanı= Hedef saha                                                        

Örn: Etkin saha için 5 cm2, hedef saha 200 cm2,  uygulama süresi: 1O dk/600 snEtkin saha/hedef saha= 5/200=1/40

E.IV. Tedavi Dozajı (TD)                                                                                                                                       

TD = US başlığından cm2  başına yayılan enerji miktarı 1 (Tedavi  alanı / Etkin saha). Joule / cm olarak ölçülür.                                                                                                                                      

  • UYGULAMA TEKNİKLERİ )
  • SU İÇİ UYGULAMA       )
  • Direk su içi (Seramik ya da plastik kap) )
  • Reflektör tekniği
  • Huni uygulama tekniği
  • Torba içinden uygulama tekniği )
  • TAM TEMAS TEKNİGİ: (Düzgün vücut alanları için) Ultrason statik ve dinamik olarak iki şekilde uygulanmaktadır:
    • Statik Teknik: US başlığının tüm tedavi boyunca hareket ettirilmeden tutulması. (Bu teknik de istenıneyen, ağrıya neden olabilecek durumlar oluşabileceğinden uygulanması  pek tercih edilmez.)

F.2.11. Dinamik Teknik: US başlığının sürekli ve yavaş bir şekilde, üst üste binen alanlar dahilinde sirküler veya longitudinal şekilde hareket ettirilmesi  (-  4 cm/sn).

  • Uygulamada US başlığının yaptığı basıncın artırılması akustik emilimi azaltmakta, bu  basıncın azaltılması ise geçirgenliği düşürmektedir. Bu nedenle US başlığının uygulandığı bölgede deri yüzeyine yaptığı basınç 450 gr’lık bir kuvvete denk düşecek şekilde ayarlanmalıdır.

DEVAMLI US

  • Kesintisiz sürekli yayılan akustik dalgalardır.
  • Termal etkileri artırmak için uygulanır.

KESİKLİ US (PULSED US)

  • Isı etkisi yoktur.
  • Mikromasaj etkisi vardır
  • Subakut durumlarda kullanılır.
Kesikli US 
Uyarı oranı1151/101/20
Aktif geçiş süresi210.5
Dinlenme süresi899,5
Devir süresi101010
Geçiş süresi20001000500
  • FONOFOREZİS ( SONOFORESİZ)
  • US dalgalarının stabil kavitasyon etkisi ile oluşturulan kanal ve boşluklardan tedavi edilecek dokuya ulaı;ıarak istenen iyileşme etkisi sağlanır.
  • Tedaviye yönelik etki, ultrasonun termal ya da mekanik etkileri ile değil bölgeye uygulanan ilaç madde iledir. US enerjisi derinin geçirgenliğini artırarak ilaç madddenin geçişini artırmaktadır.
  • Tıbbi maddeler, ultrasonik ara madde ile bir arada kullanılır. Terapatik maddelerin geçiş özellikleri arasında büyük farklar vardır.
  • ENDİKASYONLARI
  • Yumuşak doku yaralanmaları
  • Kırık-çıkık (post-op)
  • OA
  • Deri greft, skar
  • Bel problemleri
  • Dekübit ülserleri
  • Dolanım problemleri (ödem)
  • Kas spazmları
  • Disk Hernileri
  • Gonartroz
  • Spondiloz
  • KONTRENDİKASYONLARI
  • Deride his boztıkluğu
  • Diabetus mellitus
  • Tümörler
  • Sepsis
  • Hemofili
  • Kalp hastalıkları
  • Tromboz gibi durumlar
  • Akut enflamasyon
  • Tüberküloz
  • Karın bölgesi
  • Göz bölgesi
  • Hamilelerde pelvik-lumbal bölge
  • Spinal kord üzerine.
  • DİKKAT  EDİLMESİ GEREKEN NOKTALAR )
  • Uygulama alanında  ara madde olmaksızın  asla US cihazı çalıştırılmamalıdır. )
  • Tedavi  edilmesi  planlanan  alan,  iyi  bir termal  etki  isteniyorsa  etkin  sahaya  göre 2-3 kattan
  • daha fazla büyük olmamalıdır.                                                                                                                                 
  • Tendonlar  çabuk  ısınmaktadırlar, kaslara oranla daha yüksek ısılara  ulaşabilmekte  ve bu ısıyı ) koruyabilmektedirler.
  • Uygulama  sırasında beklenen
  • ısı etkisi obez hastalarda da oluşmaktadır. Çünkü  yağ dokusu  US dalgaları için bir bariyer oluşturmamaktadır.
  • Su içi uygulama yöntemi direkt temasa göre belirgin  şekilde  daha  az  ısı  etkisi oluşturmaktadır. Su içinde meydana gelen enerji kaybını telafi etmek, US başlığından yayılan enerji miktarını ayarlamak ya da uygulama süresini arttırmak veya her ikisini bir arada ayarlamak gereklidir.
  • Büyümekte  olan kemik doku üzerine (epifiz alanları) uygulanırken  dikkat edilmelidir.
  • Metal implantlar  üzerine  güvenle kullanılabilir.
  • Geniş alanlarda ısınma etkisi yaratmak için Kısa  Dalga  Diatermi  (KDD)’nin,  US’dan  daha tkili  olduğu bulunmuştur.

hakkında fztmedetyakut

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir